โลกร้อนใกล้ตัวกว่าที่คิด! เชียงรายปรับวิธีทำนา ลดก๊าซเรือนกระจก ดัน “ข้าวคาร์บอนต่ำ” ปลอดภัยถึงคนกิน ตั้งเป้า 1 ล้านไร่

เรื่องโลกร้อนไม่ได้ไกลตัวอย่างที่คิด เพราะ “การทำนา” ก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยเฉพาะการขังน้ำในนาข้าวต่อเนื่อง

ที่ จ.เชียงราย จึงมีการทดลองปรับวิธีปลูกไปสู่ “ข้าวคาร์บอนต่ำ” ลดก๊าซเรือนกระจก ควบคู่กับการลดต้นทุนและยกระดับข้าวให้มีคุณภาพ ปลอดภัยต่อผู้บริโภค

นางสาวศิริลักษณ์ ใจบุญทา นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย บอกว่า หัวใจสำคัญคือการจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้ง หรือ AWD ใช้ “ท่อแกล้งข้าว” ดูระดับน้ำใต้ดิน เติมน้ำเมื่อจำเป็น แทนการขังน้ำไว้ตลอด ช่วยลดการเกิดก๊าซมีเทนจากนาข้าว และลดการใช้น้ำในการทำนา

ส่วนปุ๋ยจะใช้ตามค่าวิเคราะห์ดิน เพื่อลดการใส่เกินความจำเป็นและการสูญเสียไนโตรเจน ขณะที่ฟางและตอซังหลังเก็บเกี่ยวจะนำมาจัดการแทนการเผา เพื่อลดการปล่อยก๊าซจากการเผา

แนวทางนี้เรียกว่า “4ป+1IPM” ได้แก่ ปรับพื้นที่ เปียกสลับแห้ง ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน แปรสภาพฟางและตอซัง และจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน ลดการใช้สารเคมีเท่าที่จำเป็น โดยศูนย์วิจัยข้าวเชียงรายมีการทดลองในแปลงจริง ทั้งติดตามระดับน้ำ บันทึกการให้น้ำ และเก็บข้อมูลก๊าซเพื่อวิเคราะห์ผล

นายพายัพภูเบศวร์ มากกูล นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย กล่าวว่า ข้าวคาร์บอนต่ำต้องตอบโจทย์เรื่อง “ต้นทุน” ของชาวนาด้วย เพราะการจัดการน้ำและปุ๋ยที่เหมาะสมอาจช่วยลดค่าใช้จ่าย ขณะเดียวกันต้องยกระดับคุณภาพและมาตรฐาน เช่น GAP เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภค

พายัพยังให้ข้อมูลว่า กรมการข้าวกำลังทดสอบระบบเพื่อขยายพื้นที่ข้าวคาร์บอนต่ำไปสู่เป้าหมายประมาณ 1 ล้านไร่ โดยทยอยขยายราว 100,000 ไร่ต่อปี พร้อมสร้างความรู้ความเข้าใจให้เกษตรกรก่อนขยายผลในวงกว้าง

ด้าน นางศิราพร เชื้ออ้วน รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวเชียงราย ระบุว่า การผลิตข้าวคุณภาพต้องเริ่มตั้งแต่ต้นทาง ทั้งเมล็ดพันธุ์ การปลูก การดูแลแปลง และการตรวจสอบคุณภาพ โดยศูนย์ฯ ถ่ายทอดความรู้ตั้งแต่การผลิตเมล็ดพันธุ์ การคัดต้นที่ผิดปกติ ไปจนถึงการตรวจสอบคุณภาพ