ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพิจิตร ลุยแปลงจริง หนุนชาวนาปรับวิธีทำนา สู่ข้าวคาร์บอนต่ำ

“ข้าวคาร์บอนต่ำ” จะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าชาวนาต้องเปลี่ยนทุกอย่างด้วยตัวเอง

นี่คือเหตุผลที่ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพิจิตร เข้ามามีบทบาทในการลงพื้นที่ ให้คำแนะนำ และช่วยเกษตรกรทดลองปรับวิธีทำนาให้เหมาะกับสภาพพื้นที่จริง

หนึ่งในพื้นที่ต้นแบบคือ ศูนย์ข้าวชุมชนตำบลวังโมกข์ จ.พิจิตร ที่ นายเสถียร เพชรเอือง ประธานศูนย์ฯ ปรับวิธีทำนาหลายอย่าง ทั้งการไม่เผาฟาง การจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้ง การทำนาดำ และการจัดการปุ๋ย

นางสาวรสสุคนธ์ โสภาค นักวิชาการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพิจิตร เปิดเผยว่า วิธีที่พี่เสถียรนำไปทำสามารถใช้ได้จริง เพราะมีการเปลี่ยนตั้งแต่การทำนาหว่านมาเป็นนาดำ รวมถึงการจัดการแปลง การจัดการน้ำ และการจัดการปุ๋ย จนได้ผลผลิตจริง

แต่สำหรับการเริ่มต้นทำ “ข้าวคาร์บอนต่ำ” ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน

รสสุคนธ์บอกว่า เกษตรกรสามารถเริ่มจากเรื่องใดเรื่องหนึ่งก่อน เช่น การจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้ง ซึ่งช่วยลดการใช้น้ำ และช่วยลดการเกิดก๊าซมีเทนจากการขังน้ำในแปลงนาได้

ขณะที่ นายกิตติ ลิ้มพัธยาเนตร์ ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพิจิตร ระบุว่า บทบาทของศูนย์ฯ ไม่ได้มีแค่การให้ความรู้ แต่จะลงไปดูพื้นที่จริง เพื่อให้คำแนะนำเรื่องเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เหมาะกับแต่ละพื้นที่

ตั้งแต่ การจัดการดิน การจัดการน้ำ การผลิตข้าวคาร์บอนต่ำ ไปจนถึงการใช้เมล็ดพันธุ์คุณภาพดี

เพราะเมล็ดพันธุ์ที่ดี มีความบริสุทธิ์ตรงตามสายพันธุ์ และมีเปอร์เซ็นต์ความงอกที่ดี จะช่วยให้เกษตรกรใช้เมล็ดพันธุ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยลดต้นทุนได้

อีกเรื่องสำคัญคือ “ไม่เผาฟาง”

ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพิจิตรสนับสนุนให้เกษตรกรนำตอซังและฟางกลับมาใช้ประโยชน์ เช่น การใช้จุลินทรีย์ช่วยย่อยสลาย หรือการไถกลบ แทนการเผาทิ้ง

เพราะการลดการเผา ไม่ได้เกี่ยวแค่กับควันหรือสิ่งแวดล้อม แต่ยังเกี่ยวกับ สุขภาพของดิน และต้นทุนของชาวนาในฤดูกาลต่อ ๆ ไป

สำหรับวังโมกข์ การเปลี่ยนแปลงจึงไม่ได้เกิดจากการบอกว่า “ชาวนาต้องทำแบบนี้”